Wat is de staatsschuldencrisis?

Europa is ziek: alleen in Nederland stijgt de staatsschuld al met ruim 800 euro per minuut. Overheden dreigen failliet te gaan, de financiële markten verliezen het vertrouwen in de euro en de waarde van staatsobligaties keldert. Maar hoe heeft men het zo ver laten komen? Wat is de staatsschuldencrisis nu eigenlijk, en hoe is deze nieuwe crisis begonnen?


Stille crisis schreeuwt het uit

De staatsschuldencrisis is niet zomaar uit het niets ontstaan. Het is een probleem dat er al vele jaren is, maar waarvan we nu pas de nadelen ondervinden. De staatsschuldencrisis is namelijk ontstaan doordat overheden zich niet aan de door de Europese Monetaire Unie opgelegde voorwaarden hielden waardoor de tekorten van de overheden steeds verder opliepen. 


In de praktijk is het normaal dat overheden een begrotingstekort hebben op jaarbasis. Het komt maar zelden voor dat een overheid een overschot heeft, maar de tekorten moeten niet te ver oplopen. Nederland heeft bijvoorbeeld een tekort van 2,9 procent over 2011 waardoor de staat moet bij lenen. Voor Nederland is dit echter geen probleem omdat de financiële markten Nederland vertrouwen en hierdoor graag obligaties kopen.
Rente op obligaties stijgtPas rond maart 2010 kwam naar voren hoe slecht Griekenland ervoor stond. De koersen van de obligaties daalden en het vertrouwen van de financiële markten in Griekenland nam af. Hierdoor namen de rentepercentages van de obligaties explosief toe waardoor het voor Griekenland steeds duurder werd om geld te lenen. 


Nadat de problemen in Griekenland duidelijk werden kwamen andere landen ook snel in de problemen: onder andere Italië en Portugal verloren vertrouwen met toenemende rentepercentages op de obligaties als gevolg.
Een groot tekort is, mits het mogelijk is om goedkoop geld bij te lenen, niet direct een probleem. Doordat de landen echter het vertrouwen van de financiële markten  hebben verloren stijgen de rentepercentages waardoor het aflossen van openstaande leningen steeds duurder wordt. Hierdoor raken de landen in een vicieuze cirkel waarbij door het steeds verder afnemende vertrouwen de rentepercentages alleen maar blijven stijgen. De staatsschuldencrisis is voor een groot deel veroorzaakt door een (terecht) gebrek aan vertrouwen.

 

Wat is de oplossing?

lange_termijn_rente_percentages_eurzoneEen vraag zonder duidelijk antwoord. Europese regeringsleiders overleggen al lang over mogelijke oplossingen voor de crisis. Momenteel is er bijvoorbeeld een noodfonds opgezet dat de noodlijdende lidstaten boven water moet houden. Aan het einde van deze scriptie zullen we zelf enkele oplossingen naar voren brengen die de crisis in zijn huidige vorm naar onze mening zou kunnen verbeteren.

Voordat het zover is zullen we echter de crisis vanuit verschillende oogpunten bestuderen. Eerst bekijken we de voornaamste oorzaken zodat we weten waardoor het probleem is ontstaan. Vervolgens gaan we dieper in op de losse lidstaten om te bestuderen op welke manier zij de economie en begroting kunnen beïnvloeden. 


Wanneer we deze basisgegevens hebben en begrijpen gaan we wat dieper op de stof in door de supranationale organisaties te bestuderen die de crisis allemaal op hun eigen manier weten te beïnvloeden. Vervolgens bekijken we de rol van de financiële markten in het geheel, en hoe de overgang van de reële markt naar de financiële markt als dominante koersbepaler heeft bijgedragen aan de crisis. Tot slot zullen we enkele scenario’s bespreken die mogelijk als oplossing kunnen dienen, om uiteindelijk tot een passende conclusie te komen.

 

WEETJE: FABELTJES
 Het grote probleem is het feit dat lenen niet als probleem beschouwd werd. Hierdoor ontstond eerst de internetzeepbel en later ook de huizenmarktzeepbel. Het lenen van geld op grote schaal is in een periode van economische groei geen probleem, maar wanneer deze groei plotseling stopt is de rente niet langer meer te betalen waardoor het fabeltje te mooi blijkt om waar te zijn en dromen veranderen in nachtmerries…