De psychologie achter beleggen

Veel mensen denken bij beleggen aan slimme mannen en vrouwen die aan de hand van analyses de juiste beslissingen nemen. Dit is slechts een deel van het verhaal. In de werkelijkheid spelen emoties en psychologie een grote rol bij beleggen. Op welke manier kan jij profiteren van kennis uit de psychologie om een betere belegger te worden?

Hebzucht: vriend of vijand?

Twee elementen die een belangrijke rol spelen bij beleggen zijn hebzucht en angst. Het hebben van hebzucht klinkt negatief, maar dat is het niet noodzakelijkerwijs. Juist onder de invloed van hebzucht is het de mens gelukt om technologieën te ontwikkelen en sterke vooruitgang te boeken. Wanneer je goed wilt beleggen, heb je dan ook de nodige hebzucht nodig.

Te veel hebzucht kan echter tegen je gaan werken. Dit zie je vaak terug op de beurs. Een goed voorbeeld hiervan is bijvoorbeeld de cryptocurrency boom. Onder invloed van hebzucht kon een digitale munt zonder enige reële waarde een koers van $20.000 bereiken om daarna weer flink in te storten.

Wanneer je belegt, is het dan ook belangrijk om te onthouden dat hebzucht een belangrijke rol speelt op de beurs. Wanneer de koersen maar blijven stijgen en er geen basis onder zit dat is dit vaak het effect van hebzucht. Een fout die beleggers vaak maken, is het niet nemen van winst. Zodra de koersen succes na succes behalen is dit misschien juist het beste wat je kan doen!

Psychologie beleggen

Angst, een wijze raadgever?

Een andere belangrijke emotie voor beleggers is angst. Angst is één van de basisemoties en het managen van angst is enorm belangrijk wanneer je gaat beleggen. Het verliezen van veel geld doet pijn en mensen willen deze pijn graag ontwijken. Wanneer het slecht gaat, ervaren beleggers dan ook vaak angst.

Toch is angst niet altijd de beste raadgever. Juist bij een enorme crash zoals die van 1929 of 2001 is het onverstandig om direct je aandelen te verkopen. Angst kan zorgen voor enorme dalingen op de beurs. De dalingen kunnen zover oplopen dat ze buiten proportie zijn van de daadwerkelijke situatie. Het is in zo’n geval verstandiger om je aandelen even vast te houden. Zelfs na de grootste crash, volgt er enig herstel doordat koopjesjagers kansen zien.

Pas op voor zelfoverschatting

We hebben allemaal last van zogenaamde biases. Een bias is een vertekend beeld van de werkelijkheid. Een bekend voorbeeld hiervan is zelfoverschatting. Meer dan de helft van de mensen denkt dat ze bovengemiddeld aantrekkelijk, slim en vriendelijk zijn maar dat is statistisch natuurlijk net mogelijk. Op de beurs komt zelfoverschatting ook veel voor, maar dit kan erg pijnlijk uitpakken!

Het is daarom belangrijk om realistisch te blijven. Soms heb je een goede beursstreak waarbij de koersen bijna alleen maar omhoog lijken te gaan. Natuurlijk behaal je dan een mooi rendement. Het is echter onverstandig om na winst plotseling je risico’s en inzet te verhogen. Dit is immers de perfecte manier om je mooie behaalde winst om te zetten naar een flink verlies. Het is daarom belangrijk om consequent te blijven beleggen, zowel in goede als ik slechte tijden.

Pas ook op voor een verslaving. Sommige beleggers raken zo enthousiast dat ze dagelijks soms wel tientallen beleggingen openen en weer sluiten. Elke belegging kost doorgaans transactiekosten en het lukt maar weinig mensen om de markt echt te verslaan. Houd daarom goed bij wat het resultaat van je individuele beleggingen zijn zodat je geen onnodig geld verspilt aan je ‘hobby’.

De menselijke factor

Het is belangrijk om wanneer je gaat beleggen, rekening te houden met de menselijke factor. De beurskoers komt immers niet tot stand door rationele machines. Verre van, het zijn de miljoenen mensen die een aandeel kopen of verkopen die bepalen wat er met de beurskoers gebeurt. Hierbij spelen zowel autoriteit als kuddegedrag een belangrijke rol.

Veel adviezen komen tot stand bij grote investeringsbanken. Het probleem hieraan is dat tegen de tijd dat jij het advies hoort, vele andere partijen tussen jou en de bank dat advies al gehoord hebben. Veel van deze kennis zit dan al verwerkt in de koers. Het is dan ook verstandig om uit te gaan van je eigen analyses. Volg de adviezen van een autoriteit niet blindelings op!

De markt beweegt verder als een golf. Mensen volgen de trend als een kudde. In het echte leven kan afwijken van de kudde verstandig zijn. Bij beleggen is dit echter gevaarlijk! In je eentje kan je een trend niet keren. Het is daarom verstandig om mee te beleggen met de trend. Op die manier behaal je de beste resultaten.

Het effect van de dag en de maand

De algemene stemming van een groep mensen heeft ook veel invloed op de beurskoersen. Goede stemmingen leiden vaak tot optimisme en slechte stemmingen juist tot pessimisme. Een goed voorbeeld hiervan is het zogenaamde weekendeffect. Mensen zijn over het algemeen blijer aan het einde van de week dan aan het begin van de week: het weekend is dan immers in zicht!

Dit lijkt zich ook te vertalen in de beurskoersen. Op maandag stijgen de beurskoersen doorgaans minder sterk dan op vrijdag. Volgens een onderzoek van belegger.nl kan je dan ook het beste verkopen op vrijdag en juist kopen aan het begin van de week. Dit kan een extra rendement opleveren van wel 0,15%! Vanzelfsprekend is dit een gemiddelde en moet je ook rekening houden met de andere marktomstandigheden.

Ook binnen de maand zijn er patronen te herkennen. Mensen krijgen hun salaris doorgaans aan het einde van de maand. Dit betekent dat er weer geld is om uit te geven. Dit geld vloeit vaak door in de beurzen waardoor de koersen gemiddeld genomen sterker stijgen. Enkele dagen later is het geld weer op en dalen de koersen relatief gezien meer. Mensen verkopen dan hun aandelen omdat ze het geld weer nodig hebben voor andere dingen.

Het is belangrijk om te bedenken dat het hier slechts gaat om patronen! Vanzelfsprekend spelen andere factoren een grotere rol bij het verloop van de koersen. Toch kan je deze effecten gebruiken voor het timen van een verkoopmoment wanneer er geen andere factoren zijn die de koersen toch al sterk beïnvloeden.

Effect tijd beleggen

Winnaars en verliezers

Of je het beste winnaars of verliezers moet kopen, hangt helemaal af van je beleggingshorizon. Op de korte termijn lijken winnende aandelen het beter te doen. Dit kan samenhangen met het feit dat het verstandig is om met de trend mee te handelen. Mensen hebben het idee dat een aandeel dat het vorig jaar goed deed, het dit jaar ook wel goed zal doen. Hierdoor ontstaat er een momentum waarbij de koersen verder blijven stijgen.

Op de langere termijn kan juist het kopen van de verliezende aandelen verstandig zijn. Mensen reageren vaak slecht op angst waardoor de koers van een aandeel flink kan instorten. Hier kan je natuurlijk van profiteren! Wel is het belangrijk om na te gaan of het bedrijf niet binnenkort failliet gaat. Wanneer er echt wat ergs aan de hand is, kan je er natuurlijk niet zoveel aan doen.

Pas op voor je eigen overtuigingen

Ten slotte is het belangrijk om rekening te houden met je eigen overtuigingen. We hebben als mensen allemaal een zogenaamde confirmation bias. Deze bias zorgt ervoor dat we vooral naar informatie op zoek gaan die strookt met onze kijk op de werkelijkheid. Hierdoor negeren we informatie die hier mee botst.

Als belegger is het echter essentieel om het volledige plaatje te zien. Blijf daarom kritisch en ga actief op zoek naar informatie die je eigen visie kan tegenspreken. Pas als je het volledige plaatje hebt, is het verstandig om te beginnen met beleggen!

De psychologie van beleggen

Psychologie is dus veel meer dan koersen en ingewikkelde analyses. Door de opkomst van digitaal beleggen is het gemakkelijk om de menselijke factor te vergeten. Toch worden de markten en de daaruit vloeiende koersen volledig bepaald door menselijk handelen. Wanneer je de mens beter begrijpt, kan je dus ook betere beleggingsresultaten neerzetten.